The Meters of Boethius: Meter 20

Eala, min drihten, þæt þu eart ælmihtig, micel, modilic, mærþum gefræge, and wundorlic witena gehwylcum. Hwæt, ðu, ece god, ealra gesceafta wundorlice wel gesceope, ungesewenlica, and eac swa same gesewenlicra softe wealdest scirra gesceafta mid gesceadwisum mægne and cræfte. þu þysne middangeard from fruman ærest forð oð ende tidum totældes, swa hit getæsost wæs, endebyrdes, þæt hi æghwæðer ge ær farað ge eft cumað. þu þe unstilla agna gesceafta

to ðinum willan wislice astyrest, and þe self wunæst swiðe stille unanwendendlic a forð simle. Nis nan mihtigra ne nan mærra ne geond ealle þa gesceaft efnlica þin, ne þe ænig nedþearf næs æfre giet ealra þara weorca þe þu geworht hafast; ac mid þinum willan þu hit worhtes eall, and mid anwalde þinum agenum weorulde geworhtest and wuhta gehwæt, þeah ðe nænegu nedðearf wære eallra þara mærþa. Is ðæt micel gecynd þines goodes, þencð ymb se ðe wile, forðon hit is eall an ælces þincges,

þu and þæt ðin good. Hit is þin agen, forðæm hit his utan ne com auht to ðe, ac ic georne wat þæt ðin goodnes is, ælmihtig good, eall mid ðe selfum. Hit is ungelic urum gecynde; us is utan cymen eall þa we habbað gooda on grundum from gode selfum. Næfst þu to ænegum andan genumenne, forðam þe nan þing nis þin gelica, ne huru ænig ælcræftigre, forðæm þu ealgood anes geþeahte þines geþohtest, and hi þa worhtest. Næs æror ðe ænegu gesceaft þe auht oððe nauht auðer worhte,

ac ðu butan bysne, brego moncynnes, ælmihtig god, eall geworhtest þing þearle good; eart þe selfa þæt hehste good. Hwæt, ðu, halig fæder, æfter þinum willan woruld gesceope, ðisne middangeard, meahtum þinum, weorada drihten, swa þu woldest self, and mid ðinum willan wealdest ealles; forðæm þu, soða god, selfa dælest gooda æghwilc. Forðæm þu geara ær ealla gesceafta ærest gesceope swiðe gelice, sumes hwæðre þeah ungelice, nemdest eall swa ðeah mid ane noman ealle togædre

woruld under wolcnum. Hwæt, þu, wuldres god, þone anne naman eft todældes, fæder, on feower; wæs þara folde an and wæter oðer worulde dæles, and fyr is þridde and feowerðe lyft; þæt is eall weoruld eft togædere. Habbað þeah þa feower frumstol hiora, æghwilc hiora agenne stede, þeah anra hwilc wið oðer sie miclum gemenged, and mid mægne eac fæder ælmihtiges fæste gebunden gesiblice softe togædre mid bebode þine, bilewit fæder, þætte heora ænig oðres ne dorste

mearce ofergangan for metodes ege; ac geþweorod sint ðegnas togædre, cyninges cempan, cele wið hæto, wæt wið drygum, winnað hwæðre. Wæter and eorðe wæstmas brengað; þa sint on gecynde cealda ba twa, wæter wæt and ceald. Wangas ymbelicgað, eorðe ælgreno, eac hwæðre ceald. Lyft is gemenged, forþæm hio on middum wunað; nis þæt nan wundor þæt hio sie wearm and ceald, wæt wolcnes tier, winde geblonden, forðæm hio is on midle, mine gefræge, fyres and eorðan. Fela monna wat þætte yfemest is eallra gesceafta

fyr ofer eorðan, folde neoðemest. Is þæt wundorlic, weroda drihten, þæt ðu mid geþeahte þinum wyrcest þæt ðu þæm gesceaftum swa gesceadlice mearce gesettest, and hi gemengdest eac. Hwæt, ðu þæm wættere wætum and cealdum foldan to flore fæste gesettest, forðæm hit unstille æghwider wolde wide toscriðan wac and hnesce. Ne meahte hit on him selfum, soð ic geare wat, æfre gestandan, ac hit sio eorðe hylt and swelgeð eac be sumum dæle, þæt hio siðþan mæg for ðæm sype weorðan geleht lyftum. Forðæm leaf and gærs

bræd geond Bretene, bloweð and groweð 100 eldum to are. Eorðe sio cealde brengð wæstma fela wundorlicra, forðæm hio mid þæm wætere weorðað geþawened. Gif þæt nære, þonne hio wære fordrugod to duste and todrifen siððan 105 wide mid winde, swa nu weorðað oft axe giond eorðan eall toblawen. Ne meahte on ðære eorðan awuht libban, ne wuhte þon ma wætres brucan, on eardian ænige cræfte 110

for cele anum, gif þu, cyning engla, wið fyre hwæthwugu foldan and lagustream ne mengdest togædre, and gemetgodest cele and hæto cræfte þine, þæt þæt fyr ne mæg foldan and merestream 115 blate forbærnan, þeah hit wið ba twa sie fæste gefeged, fæder ealdgeweorc. Ne þincð me þæt wundur wuhte þe læsse þæt ðios eorðe mæg and egorstream, swa ceald gesceaft, cræfta nane 120 ealles adwæscan þæt þæt him on innan sticað fyres gefeged mid frean cræfte.

þæt is agen cræft eagorstreames, wætres and eorþan, and on wolcnum eac, and efne swa same uppe ofer rodere. 125 þonne is þæs fyres frumstol on riht, eard ofer eallum oðrum gesceaftum gesewenlicum geond þisne sidan grund; þeah hit wið ealla sie eft gemenged weoruldgesceafta, þeah waldan ne mot 130 þæt hit ænige eallunga fordo butan þæs leafe þe us þis lif tiode, þæt is se eca and se ælmihtga. Eorðe is hefigre oðrum gesceaftum,

þicre geþuren, forðæm hio þrage stod 135 ealra gesceafta under niðemæst, buton þæm rodere, þe þas ruman gesceaft æghwylce dæge utan ymbhwyrfeð, and þeah þære eorðan æfre ne oðrineð, ne hire on nanre ne mot near þonne on oðre 140 stowe gestæppan; striceð ymbutan ufane and neoðane, efenneah gehwæðer. æghwilc gesceaft þe we ymb sprecað hæfð his agenne eard onsundran, bið þeah wið þæm oðrum eac gemenged. 145

Ne mæg hira ænig butan oðrum bion. þeah hi unsweotole somod eardien, swa nu eorðe and wæter earfoðtæcne unwisra gehwæm wuniað on fyre, þeah hi sindan sweotole þæm wisum. 150 Is þæt fyr swa same fæst on þæm wætre and on stanum eac stille geheded earfoðhawe, is hwæðre þær. Hafað fæder engla fyr gebunden efne to þon fæste þæt hit fiolan ne mæg 155 eft æt his eðle, þær þæt oðer fyr up ofer eall þis eardfæst wunað.

Sona hit forlæteð þas lænan gesceaft, mid cele ofercumen, gif hit on cyððe gewit, and þeah wuhta gehwilc wilnað þiderweard 160 þær his mægðe bið mæst ætgædre. þu gestaðoladest þurh þa strongan meaht, weroda wuldorcyning, wundorlice eorðan swa fæste þæt hio on ænige healfe ne heldeð; ne mæg hio hider ne þider 165 sigan þe swiðor þe hio symle dyde. Hwæt, hi þeah eorðlices auht ne haldeð, is þeah efneðe up and of dune to feallanne foldan ðisse,

þæm anlicost þe on æge bið, 170 gioleca on middan, glideð hwæðre æg ymbutan. Swa stent eall weoruld stille on tille, streamas ymbutan, lagufloda gelac, lyfte and tungla, and sio scire scell scriðeð ymbutan 175 dogora gehwilce; dyde lange swa. Hwæt, þu, ðioda god, ðriefalde on us sawle gesettest, and hi siððan eac styrest and stihtest þurh ða strongan meaht, þæt hire þy læsse on ðæm lytlan ne bið 180

anum fingre þe hire on eallum bið þæm lichoman. Forðæm ic lytle ær sweotole sæde þæt sio sawl wære þriefald gesceaft þegna gehwilces, forðæm uðwitan ealle seggað 185 ðætte an gecynd ælcre saule irsung sie, oðer wilnung; is sio ðridde gecynd þæm twæm betere, sio gesceadwisnes. Nis ðæt scandlic cræft, forðæm hit nænig hafað neat buton monnum. 190 Hæfð þa oðra twa unrim wuhta; hæfð þa wilnunga welhwilc neten

and þa yrsunga eac swa selfe. Forðy men habbæð geond middangeard eorðgesceafta ealla oferþungen, 195 forðæm ðe hi habbað, þæs ðe hi nabbað, þone ænne cræft þe we ær nemdon. Sio gesceadwisnes sceal on gehwelcum þære wilnunge waldan semle, and irsunge eac swa selfe; 200 hio sceal mid geþeahte þegnes mode, mid andgite, ealles waldan. Hio is þæt mæste mægen monnes saule and se selesta sundorcræfta.

Hwæt, þu ða saule, sigora waldend, 205 þeoda þrymcyning, þus gesceope, þæt hio hwearfode on hire selfre hire utan ymb, swa swa eal deð rineswifte rodor, recene ymbscriðeð dogora gehwilce drihtnes meahtum 210 þisne middangeard. Swa deð monnes saul, hweole gelicost, hwærfeð ymbe hy selfe, oft smeagende ymb ðas eorðlican drihtnes gesceafta dagum and nihtum. Hwilum ymb hi selfe secende smeað, 215

hwilum eft smeað ymb þone ecan god, sceppend hire. Scriðende færð, hweole gelicost, hwærfð ymb hi selfe. þonne hio ymb hire scyppend mid gescead smeað, hio bið up ahæfen ofer hi selfe, 220 ac hio bið eallunga an hire selfre, þonne hio ymb hi selfe secende smeað; hio bið swiðe fior hire selfre beneoðan, þonne hio þæs lænan lufað and wundrað eorðlicu þing ofer ecne ræd. 225 Hwæt, þu, ece god, eard forgeafe saulum on heofonum, selest weorðlica

ginfæsta gifa, god ælmihtig, be geearnunga anra gehwelcre. Ealle hi scinað ðurh þa sciran neaht 230 hadre on heofonum, na hwæðre þeah ealle efenbeorhte. Hwæt, we oft gesioð hadrum nihtum þætte heofonsteorran ealle efenbeorhte æfre ne scinað. Hwæt, þu, ece god, eac gemengest 235 þa heofoncundan hider wið eorðan, saula wið lice; siððan wuniað þis eorðlice and þæt ece samod, saul in flæsce. Hwæt, hi simle to ðe

hionan fundiað; forðæm hi hider of ðe 240 æror comon, sculon eft to ðe. Sceal se lichama last weardigan eft on eorðan, forðæm he ær of hire weox on weorulde. Wunedon ætsomne efen swa lange swa him lyfed wæs 245 from þæm ælmihtigan, þe hi æror gio gesomnade, þæt is soð cining. Se þas foldan gesceop and hi gefylde þa swiðe mislicum, mine gefræge, neata cynnum, nergend user. 250

He hi siððan asiow sæda monegum wuda and wyrta weorulde sceatum. Forgif nu, ece god, urum modum, þæt hi moten to þe, metod alwuhta, þurg þas earfoðu up astigan, 255 and of þisum bysegum, bilewit fæder, þeoda waldend, to ðe cuman, and þonne mid openum eagum moten modes ures, ðurh ðinra mægna sped, æwelm gesion eallra gooda, 260 þæt þu eart selfa sigedrihten god, ge þa eagan hal ures modes,

þæt we hi on ðe selfum siððan moten afæstnian. Fæder engla, todrif þone þiccan mist þe þrage nu 265 wið þa eagan foran usses modes hangode hwyle, hefig and þystre. Onliht nu þa eagan usses modes mid þinum leohte, lifes waldend, forðæm þu eart sio birhtu, bilewit fæder, 270 soðes leohtes, and þu selfa eart sio fæste ræst, fæder ælmihtig, eallra soðfæstra. Hwæt, þu softe gedest þæt hi ðe selfne gesion moten.

þu eart eallra þinga, þeoda waldend, 275 fruma and ende. Hwæt, þu, fæder engla, eall þing birest eðelice buton geswince. þu eart selfa weg and latteow eac lifgendra gehwæs, and sio wlitige stow þe se weg to ligð, 280 þe ealle to a fundiað men of moldan on þa mæran gesceaft.