The Mologium

Crist wæs acennyd, cyninga wuldor, on midne winter, mære þeoden, ece ælmihtig, on þy eahteoðan dæg Hælend gehaten, heofonrices weard. Swa þa sylfan tiid side herigeas, folc unmæte, habbað foreweard gear, for þy se kalend us cymeð geþincged on þam ylcan dæge us to tune, forma monað; hine folc mycel Ianuarius gerum heton. And þæs embe fif niht þætte fulwihttiid eces drihtnes to us cymeð, þæne twelfta dæg tireadige, hæleð heaðurofe, hatað on Brytene,

in foldan her. Swylce emb feower wucan þætte Solmonað sigeð to tune butan twam nihtum, swa hit getealdon geo, Februarius fær, frode gesiþas, ealde ægleawe. And þæs embe ane niht þæt we Marian mæssan healdað, cyninges modor, forþan heo Crist on þam dæge, bearn wealdendes, brohte to temple. ðænne þæs emb fif niht þæt afered byð winter of wicum, and se wigend þa æfter seofentynum swylt þrowade nihtgerimes, nergendes þegen, Mathias mære, mine gefræge, þæs þe lencten on tun geliden hæfde,

werum to wicum. Swylce eac is wide cuð ymb III and twa þeodum gewelhwær his cyme kalend ceorlum and eorlum (butan þænne bises geboden weorðe feorðan geare; þænne he furðor cymeð ufor anre niht us to tune), hrime gehyrsted hagolscurum færð geond middangeard Martius reðe, Hlyda healic. ðænne se halga þæs emb XI niht æþele scynde Gregorius in godes wære, breme in Brytene. Swylce Benedictus embe nigon niht þæs nergend sohte, heard and higestrang, þæne heriað wel

in gewritum wise, wealdendes þeow rincas regolfæste. Swylce eac rimcræftige on þa ylcan tiid emniht healdað, forðan wealdend god worhte æt frymðe on þy sylfan dæge sunnan and monan. Hwæt, ymb feower niht fæder onsende, þæs þe emnihte eorlas healdað, heahengel his, se hælo abead Marian mycle, þæt heo meotod sceolde cennan, kyninga betst, swa hit gecyðed wearð geond middangeard; wæs þæt mære wyrd, folcum gefræge! Swylce emb feower and þreo nihtgerimes, þætte nergend sent Aprelis monað, on þam oftust cymð

seo mære tiid mannum to frofre, drihtnes ærist; þænne dream gerist wel wide gehwær, swa se witega sang: "þis is se dæg þæne drihten us wisfæst worhte, wera cneorissum, eallum eorðwarum eadigum to blisse." Ne magon we þa tide be getale healdan dagena rimes, ne drihtnes stige on heofenas up, forþan þe hwearfað aa wisra gewyrdum, ac sceal wintrum frod on circule cræfte findan halige dagas. Sculan we hwæðere gyt martira gemynd ma areccan, wrecan wordum forð, wisse gesingan,

þæt embe nihgontyne niht and fifum, þæs þe Eastermonað to us cymeð, þæt man reliquias ræran onginneð, halige gehyrste; þæt is healic dæg, bentiid bremu. Swylce in burh raþe embe siex niht þæs, smicere on gearwum, wudum and wyrtum cymeð wlitig scriðan þrymilce on tun, þearfe bringeð Maius micle geond menigeo gehwær. Swa þi ylcan dæge æþele geferan, Philippus and Iacob, feorh agefan, modige magoþegnas for meotudes lufan. And þæs embe twa niht þætte tæhte god Elenan eadigre æþelust beama,

on þam þrowode þeoden engla for manna lufan, meotud on galgan be fæder leafe. Swylce ymb fyrst wucan butan anre niht þætte yldum bringð sigelbeorhte dagas sumor to tune, wearme gewyderu. þænne wangas hraðe blostmum blowað, swylce blis astihð geond middangeard manigra hada cwicera cynna, cyninge lof secgað mænifealdlice, mærne bremað, ælmihtigne. þæs emb eahta and nigon dogera rimes þætte drihten nam in oðer leoht Agustinus, bliðne on breostum, þæs þe he on Brytene her

eaðmode him eorlas funde 100 to godes willan, swa him se gleawa bebead Gregorius. Ne hyrde ic guman a fyrn ænigne ær æfre bringan ofer sealtne mere selran lare, bisceop bremran. Nu on Brytene rest 105 on Cantwarum cynestole neah, mynstre mærum. þænne monað bringð ymb twa and feower tiida lange ærra Liða us to tune, Iunius on geard, on þam gim astihð 110

on heofenas up hyhst on geare, tungla torhtust, and of tille agrynt, to sete sigeð. Wyle syððan leng grund behealdan and gangan lator ofer foldan wang fægerust leohta, 115 woruldgesceafta. þænne wuldres þegn ymb þreotyne, þeodnes dyrling, Iohannes in geardagan wearð acenned, tyn nihtum eac; we þa tiid healdað on midne sumor mycles on æþelum. 120 Wide is geweorðod, swa þæt wel gerist, haligra tid geond hæleða bearn,

Petrus and Paulus. Hwæt, þa apostolas, þeodenholde, þrowedon on Rome ofer midne sumor, miccle gewisse, 125 furðor fif nihtum, folcbealo þrealic, mærne martyrdom; hæfdon mænige ær wundra geworhte geond wærþeoda, swylce hi æfter þam unrim fremedon swutelra and gesynra þurh sunu meotudes, 130 ealdorþegnas. þænne ædre cymð emb twa niht þæs tidlice us Iulius monað, on þam Iacobus ymb feower niht feorh gesealde

ond twentigum, trum in breostum, 135 frod and fæstræd folca lareow, Zebedes afera. And þæs symle scriþ ymb seofon niht þæs sumere gebrihted Weodmonað on tun, welhwær bringeð Agustus yrmenþeodum 140 hlafmæssan dæg. Swa þæs hærfest cymð ymbe oðer swylc butan anre wanan, wlitig, wæstmum hladen; wela byð geywed fægere on foldan. þænne forð gewat ymb þreo niht þæs þeodne getrywe 145

þurh martyrdom, mære diacon, Laurentius, hæfð nu lif wiðþan mid wuldorfæder weorca to leane. Swylce þæs ymb fif niht fægerust mægða, wifa wuldor, sohte weroda god 150 for suna sibbe, sigefæstne ham on neorxnawange; hæfde nergend þa fægere fostorlean fæmnan forgolden ece to ealdre. þænne ealling byð ymb tyn niht þæs tiid geweorðad 155 Bartholomeus in Brytene her, wyrd welþungen. Swylce eac wide byð

eorlum geypped æþelinges deað ymb feower niht, se þe fægere iu mid wætere oferwearp wuldres cynebearn, 160 wiga weorðlice. Be him wealdend cwæð þæt nan mærra man geond middangeard betux wife and were wurde acenned. Ond þæs ymbe þreo niht geond þeoda feala þætte Haligmonð, heleþum geþinged, 165 fereð to folce, swa hit foregleawe, ealde uþwitan, æror fundan, Septembres fær, and þy seofoþan dæg þæt acenned wearð cwena selost,

drihtnes modor. þænne dagena worn 170 ymbe þreotyne þegn unforcuð, godspelles gleaw, gast onsende Matheus his to metodsceafte, in ecne gefean. þænne ealling cymð ymb þreo niht þæs þeodum wide 175 emnihtes dæg, ylda bearnum. Hwæt, we weorðiað wide geond eorðan heahengles tiid on hærfeste, Michaheles, swa þæt menigo wat, fif nihtum ufor þæs þe folcum byð, 180

eorlum geywed emnihtes dæg. And þæs embe twa niht þæt se teoða monð on folc fereð, frode geþeahte, October on tun us to genihte, Winterfylleð, swa hine wide cigað 185 igbuende Engle and Seaxe, weras mid wifum. Swylce wigena tiid ymb twentig þæs twegra healdað and seofon nihtum samod ætgædere on anne dæg. We þa æþelingas 190 fyrn gefrunan þæt hy foremære, Simon and Iudas, symble wæron,

drihtne dyre; forþon hi dom hlutan, eadigne upweg. And þæs ofstum bringð embe feower niht, folce genihtsum, 195 Blotmonað on tun, beornum to wiste, Nouembris, niða bearnum eadignesse, swa nan oðer na deð monað maran miltse drihtnes. And þy ylcan dæge ealra we healdað 200 sancta symbel þara þe sið oððe ær worhtan in worulde willan drihtnes. Syþþan wintres dæg wide gangeð on syx nihtum, sigelbeortne genimð

hærfest mid herige hrimes and snawes, 205 forste gefeterad, be frean hæse, þæt us wunian ne moton wangas grene, foldan frætuwe. þæs ymb feower niht þætte Martinus mære geleorde, wer womma leas wealdend sohte, 210 upengla weard. þænne embe eahta niht and feowerum þætte fan gode besenctun on sægrund sigefæstne wer, on brime haran, þe iu beorna fela Clementes oft clypiað to þearfe. 215

And þæs embe seofon niht, sigedrihtne leof, æþele Andreas up on roderum his gast ageaf on godes wære, fus on forðweg. þænne folcum bringð morgen to mannum monað to tune, 220 Decembris drihta bearnum, ærra Iula. Swylce emb eahta and twelf nihtgerimes þætte nergend sylf þristhydigum Thomase forgeaf wið earfeðum ece rice, 225 bealdum beornwigan bletsunga his. þænne emb feower niht þætte fæder engla

his sunu sende on þas sidan gesceaft folcum to frofre. Nu ge findan magon haligra tiida þe man healdan sceal, 230 swa bebugeð gebod geond Brytenricu Sexna kyninges on þas sylfan tiid.